Open dag in 100-jarige Corneliuskerk te Heerlerheide

In 1989 bestond de Corneliusparochie in Heerlerheide 150 jaar. Het toen uitgegeven gedenkboek was getiteld 'Vier dont ut zelf'. Uit deze woorden spreekt een gevoel van eigenwaarde. Dat kan de gemeenschap Heerlerheide niet ontzegd worden. Vanaf de parochieoprichting – en parallel daaraan - ijverde men er al voor om als zelfstandige gemeente door het leven te kunnen gaan. Dat is er nooit van gekomen, maar de eigenwaarde heeft het niet aangetast. Dit Heerlens ‘buitenbeentje’ viert in deze maanden het 100-jarig bestaan van de parochiekerk. De Sleutel bevroeg twee leden van het feestcomité over het jubileumjaar.

Gusta van Gessel en Hans Kikken zijn verknocht aan hun parochie. In de aanloop naar de jubileumviering aarzelden zij dan ook niet in het organiserende feestcomité zitting te nemen. Vooral de achterliggende doelstelling sprak hun aan, zoals Van Gessel verwoordt: “Vanaf het begin was duidelijk dat het jubileum aangegrepen zou worden om de parochie en de kerk weer onder de aandacht van zoveel mogelijk Heerlerheienaren te brengen. Er zijn gelukkig nog heel wat mensen trots op hun parochie en kerk. Maar dat mag gerust meer worden. Dat moet ook kunnen in een gemeenschap die altijd al trots was en nog altijd trots is op zichzelf. Heerlen is in het gevoel van veel mensen nog altijd iets in de trant van Verweggistan. Men ziet zich als een apart dorp. Ze houden het liefst de vlag op van ‘vier dont ut zelf’ en die vlag dekt de lading heel aardig…”

Zoals zo vaak heeft ook in Heerlerheide de manier waarop men leefde op de eigen aarde de eigen aard en eigenwaarde bepaald van de bewoners. Al is Kikken geboortig van Ransdaal, hij weet voldoende van de historie van Heerlerheide om te kunnen constateren: “De naam zegt het al: de mensen woonden hier op de hei. Geen goede grond voor landbouw dus. Uit noodzaak ging men zich hier richten op handel en ontstond een florerend handelscentrum rond de oude kerk. Levende have werd verhandeld maar ook de boter- en eierhandel nam een grote vlucht. Alles wat mensen tot in de verre omgeving nodig hadden, werd vanuit Heerlerheide verhandeld. Met de opening van de Oranje Nassaumijn III ontstond een grote toeloop naar het dorp. Maar deze import heeft de aard en mentaliteit niet echt veranderd. Nieuw en oud pakten zich heel redelijk. In modern jargon zou men zeggen dat de integratie voorspoedig verlopen is. Dat is te merken tot op het niveau van het intensieve verenigingsleven dat de hele gemeenschap doordesemt.”

In vroeger dagen gingen gemeenschaps- en geloofszin in Heerlerheide hand in hand. Van Gessel en Kikken hebben natuurlijk weet van de teruggang in de kerkbetrokkenheid die ook in Heerlerheide plaats heeft gevonden. Ook hier moeten fenomenen als clustering, samenwerking, en daarmee samenhangend, de sloop van overbodig geworden kerkgebouwen, de kern van het kerkelijk leven voor een slinkende schare mensen levendig houden. Kikken daarover: “In onze parochie is de situatie nog niet echt dramatisch al zien wij natuurlijk teruggang op allerlei gebied. Je merkt gewoon dat er minder draagvlak is voor de kerk en haar activiteiten maar gelukkig zijn er anderzijds nog vrijwilligers te vinden om samen met de geestelijkheid de boodschap van het evangelie over te brengen en door te geven. Het moet economisch gezien haalbaar blijven, maar als moederkerk van heel wat parochies ben je toch een centraal punt waaromheen hergegroepeerd wordt. Het laat zich aanzien dat we over enige tijd qua aantallen parochies terugkeren naar de situatie van 150 jaar geleden. In die zin gaan we terug in de tijd maar dan wel in de hoop en verwachting om op termijn weer een sprong vooruit te kunnen maken…”

Beiden constateren dat de priesters in de parochie zich meer en meer op hun kerntaken concentreren en vrijwilligers bereid zijn om vanuit hun eigen verantwoordelijkheid samen met het parochiebestuur in de parochie doen wat nodig is. Kikken: “We hebben het ook weer gemerkt bij het organiseren van dit parochiejubileum. Het feestcomité heeft in feite de vrije hand gekregen om het jubileumjaar in te richten. En het werkt uitstekend en tot volle tevredenheid. Zeker als je merkt dat mensen zich aangesproken voelen voor datgene wat je organiseert, dan heb je er plezier en voldoening van.”

Van Gessel motiveert haar inzet vanuit de overtuiging dat een jubileumfeest een goed handvat is om de kerk opnieuw onder de aandacht van de mensen te brengen. Volgens haar belangrijk: “De kerk had en heeft nog altijd een sociale functie in de wijk. Zij is een bindende factor in de gemeenschap en daarom wil ik mij daar met hart en ziel voor inzetten. Als zij wegvalt, bestaat het risico dat de wijk als los zand aan elkaar gaat hangen.”
De comitéleden prijzen zich gelukkig met de goede contacten die nog onderhouden worden met veel van de verenigingen in de wijk – verschillenden hebben jaarlijks nog een ‘eigen Mis’ in de parochiekerk – en met de scholen. Hun algemene streven vertaalt zich in dit jubileumjaar in een concrete inspanning: “Je moet proberen mensen tot betrokkenheid bij de parochie te bewegen, ze tot hier te krijgen. Anders houdt het op. Wat mij bij de organisatie van de activiteiten in de voorbije maanden opviel is dat als je je daar voor inspant, als je mensen concreet aanspreekt met de vraag om hulp en steun, de bereidheid om mee te werken zeker bestaat. Im grossen und ganzen is dat zelfs geen discussiepunt. Echt: dat geeft de burger moed...”

Het jubileumjaarprogramma is nu pakweg halfweg. Het jubileumjaar werd in september van verleden jaar geopend tijdens het Corneliusoctaaf. Een octaaf overigens dat teruggaat op het stichtingsjaar van de parochie in 1839. Tot het midden van de vorige eeuw wisten jaarlijks vele duizenden Corneliusvereerders tijdens die negen dagen de kerk te vinden om de twee relieken van de heilige paus tegemoet te treden in de hoop op zijn voorspraak voor hun intenties. En ook nu trekt het octaaf nog steeds de nodige bezoekers.
In oktober vond de mis van de missionarissen plaats in aanwezigheid van onder anderen missiebisschop Reesink ‘uit Brazilië’ zoals men zegt, maar ‘uit Heerlerheide’ zou ook correct zijn aangezien zijn wieg daar stond. De koempelmis was een volgend hoogtepunt. Vanwege het mijnwerkersverleden van Heerlerheide een vanzelfsprekendheid maar die toch niet naliet diepe indruk te maken. Kikken: “Ook hier bleek dat een dergelijke viering nog meer leeft dan wij dachten. De kerk zat vol...”
In januari was er een viering met en voor de jeugd en dan vooral voor de kinderen die voorbereid worden op het ontvangen van het Vormsel later in het jaar.

Benieuwd is men naar de interesse voor de Open Dag die gepland staat op 14 maart a.s. “We hebben best een leuke kerk”, is een understatement van Van Gessel voor het neo romaanse Godshuis dat door Jos Cuypers en Jan Stuyt werd ontworpen. Tijdens deze dag zal aan de belangstellende bezoeker een boekje als gids ter beschikking worden gesteld. Aan de hand hiervan zal men alle kunstige bezittingen van de kerk kunnen bewonderen. Ook de brandkast wordt voor de gelegenheid ontsloten. Het oude zilverwerk uit 1840, kelken en cibories worden getoond alsook oude gebruiksvoorwerpen als ratels, kleppers en processievaandels. Bij ouderen kunnen deze voorwerpen nostalgische gevoelens oproepen en bij de jongere generaties de nieuwsgierigheid prikkelen waar dat allemaal voor diende… De plaatselijke heemkundevereniging tenslotte heeft met behulp van oude foto's een power point presentatie in elkaar gestoken die op moderne wijze inzage geeft in 100 jaar kerkelijk leven in Heerlerheide.

Natuurlijk wordt ook geprobeerd om de jeugd bij het jubileum te betrekken. Zo is er in juni voor de basisschoolleerlingen en tieners een speciale activiteit waar hulpbisschop De Jong aan zal deelnemen. Gepland is bijvoorbeeld een lunch waarbij de hulpbisschop met de aanwezige jeugd van gedachten zal wisselen. Het jubileumjaar wordt in september afgesloten door bisschop Wiertz bij de viering van het Corneliusoctaaf. Dan zal een uitgebreid en intensief feestjaar helemaal rond maken. Gusta van Gessel en Hans Kikken zullen zich ook daarna blijven inzetten voor de parochie. Want vanuit het feestcomité zijn zij inmiddels toegetreden tot het kerkbestuur….